• Nowości
  • Polecamy

Wyniki konkursów

Konkurs "Sowa mądra głowa"

Konkursy "Sowi las" i "Sówka mądra główka"

Metody badań i ochrony sów (red. R. Mikusek)
"Metody badań i ochrony sów"
(red. R. Mikusek)
do nabycia w siedzibie
Fundacji Wspierania Inicjatyw Ekologicznych


Free PageRank Checker


Witrynę odwiedziło: osób

Metodyka badań - trasa i liczba kontroli


Punkty wabień powinny być tak rozmieszczone, aby objąć nasłuchem całą, wyznaczoną do badań powierzchnię. Odległość między nimi powinna wynosić ok. 300-500 m, co zależy w dużej mierze od charakteru powierzchni. Przy planowaniu trasy i punktów nasłuchu, oprócz obecnej w terenie sieci dróg, pod uwagę należy wziąć możliwe zmienne akustyczne.

    Nasz odbiór zależy głównie od pięciu czynników:
  • charakteru otoczenia. Dotyczy przeszkód stojących bezpośrednio na drodze nadawca-odbiorca, takich jak las, podrost, góra, zabudowania, i in.;
  • charakteru zakłóceń. Dotyczy źródeł zakłócających odbiór, takich jak odgłosy pojazdów (miasto, droga szybkiego ruchu itp.), samolotów (korytarze powietrzne), bliskość osad (szczekające psy, głośna muzyka), strumieni, opadu deszczu, silnego wiatru (szum koron drzew) czy nawet innych zwierząt (np. owady, ptaki). Uwzględniając aktywność człowieka w krajobrazie antropogenicznym, efektywne mogą okazać się kontrole prowadzone przed wschodem słońca;
  • warunków rozchodzenia się dźwięku. Dźwięk rozchodzi się lepiej w niższej temperaturze, zaś przy dużej wilgotności - dalej i szybciej. Wtedy jednak trudniej określić kierunek, z którego ptak nawołuje;
  • zdolności słuchowych odbiorcy. W okresie, kiedy prowadzimy intensywne nasłuchy nocne, warto zadbać o słuch i odwiedzić laryngologa w celu usunięcia woskowiny gromadzącej się w uchu (ochrona naturalna, która jednak może być wydzielana w nadmiarze). Lekarze nie zalecają stosowania patyczków higienicznych, które ją upychają, pogarszając słuch. Bardzo skuteczny jest preparat A-cerum rozpuszczający nadmiar woskowiny, nie powodujący działań ubocznych i dostępny bez recepty;
  • gatunku sowy.

Najlepiej, jeśli przemieszczamy się po równoległych trasach, np. siatce linii oddziałowych, a gdy ma ona nieregularny układ, należy dobierać tak trasy przejść, aby równomiernie skontrolować badaną powierzchnię. Znajomość terenu czy potencjalnych miejsc lęgowych może zwiększyć wydajność kontroli. W przypadku sów 2-3 efektywne kontrole obejmujące całą powierzchnię badawczą są na ogół wystarczające, co nie oznacza, że pozwalają wykryć wszystkie terytoria. Jedna, efektywna kontrola może być rozbita na kilka mniejszych, które łącznie nie powinny trwać więcej jak 1-5 dni. Kolejne kontrole mają głównie za zadanie stwierdzenie nie wykrytych stanowisk, sprecyzowanie liczby par lęgowych, w mniejszym stopniu potwierdzenie zajętości wcześniej wykazanych terytoriów. Wynika to z dużej stabilności stanowisk, jak również z tego, że nielęgowe samce ściśle i długo trzymają się zajętych terytoriów. Dlatego w przypadku sów częściej mówimy o liczbie terytoriów czy nawołujących samców, niż o liczbie stwierdzonych par. Jednak wczesne wykrycie terytorialnego samca (np. włochatki, sóweczki) warto potwierdzić później, gdyż może dotyczyć osobnika w trakcie wędrówki. Dodatkową komplikacją jest częsty u niektórych gatunków polimorfizm.

Poszukiwanie gniazd i nawołujących podlotów jest szczególnie przydatne na tych fragmentach powierzchni próbnych, gdzie podczas penetracji terenu pojawiły się niejasności, np. w stosunku do liczby par lęgowych czy statusu ptaków. Liczbę czy długość kontroli warto korygować w zależności od występowania odpowiednich środowisk; np. na poszukiwania puszczyka poświęcamy więcej czasu w grądach nadrzecznych a mniej w litych sośninach, dla włochatki w starszych niż młodszych borach sosnowych itd. Trasy mogą być modyfikowane po pierwszej kontroli, tak aby przechodziły między rewirami i pozwalały na rozróżnianie par stwierdzonych jednocześnie. W niektórych przypadkach bardziej optymalne może okazać się przemieszczanie rowerem lub samochodem. W efekcie wielkość skontrolowanego obszaru jest większa, choć gorzej spenetrowana "słuchowo" (szczególnie w przypadku auta). Polecane jest przeprowadzenie wstępnej kontroli celem ustalenia najlepszych tras przemarszu i zapoznanie się ze środowiskami. To samo można ustalić analizując szczegółowe mapy.

Polecana literatura


Więcej informacji o metodach badania sów znajdą Państwo w książce "Metody badań i ochrony sów" pod red. R. Mikuska.

Metody badań i ochrony sów (red. R. Mikusek)

Publikacja do nabycia w siedzibie Fundacji Wspierania Inicjatyw Ekologicznych

opis książki



Sponsorzy projektu

Projekt dofinansowano ze środków:
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

oraz
Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie