• Nowości
  • Polecamy

Wyniki konkursów

Konkurs "Sowa mądra głowa"

Konkursy "Sowi las" i "Sówka mądra główka"

Metody badań i ochrony sów (red. R. Mikusek)
"Metody badań i ochrony sów"
(red. R. Mikusek)
do nabycia w siedzibie
Fundacji Wspierania Inicjatyw Ekologicznych


Free PageRank Checker


Witrynę odwiedziło: osób

Województwo łódzkie



2. Stan wiedzy na temat sów


Pierwsze całościowe dane dotyczące rozmieszczenia sów w województwie łódzkim przedstawiono w ?Atlasie rozmieszczenia sów Strigiformes w Polsce? (Ruprecht A., Szwagrzak A. 1988). Zamieszczono w nim informacje obejmujące okres od połowy XIX do połowy lat 80-tych XX wieku. Na podstawie tych danych atlasowych uzyskano informacje o 6 gatunkach sów w regionie łódzkim, tj. płomykówce, puchaczu, pójdźce, puszczyku, uszatce i sowie błotnej. Dotyczą one głównie pojedynczych stwierdzeń. Zwarty zasięg płomykówki podawano z obszaru Wzniesień Łódzkich oraz z zachodniej i południowo ? zachodniej części regionu, z doliny Warty. Cztery stanowiska podawano także z doliny Pilicy. Dwie obserwacje puchacza pochodzą z lat 40-tych z doliny Bzury i Neru. Pójdźkę wykazano ze Wzniesień Łódzkich oraz pojedyncze z doliny Warty, Neru, Bzury i Pilicy. Puszczyka podawano ze Wzniesień oraz w rozproszeniu ze wschodniej części regionu. Stanowiska uszatki zlokalizowano w dolinie Bzury i Pilicy, pojedynczo na Wzniesieniach oraz w dolinie Warty. Obserwacje sowy błotnej pochodzą z doliny Bzury oraz pojedyncza spod Łodzi.
Kolejne całościowe dane dotyczące omawianego obszaru opracowano na podstawie ankiet zebranych na potrzeby Polskiego Atlasu Ornitologicznego PAO (Gulanowska M. 1996., Domański J. 1998). Zebrano dane o 5 gatunkach sów. Płomykówkę stwierdzono w ok. 30% kwadratów obejmujących głównie centralną, północną i północno ? wschodnią część województwa (doliny Pilicy, Bzury, Neru, Wzniesienia Łódzkie) oraz pojedynczo nad Wartą i w okolicach Bełchatowa. Podobny zasięg miało rozmieszczenie pójdźki. Na nieco większej ilości stanowisk stwierdzono uszatkę. Puszczyka natomiast odnotowano w ok. 70% pól atlasowych. Podobnie jak dla poprzednich gatunków, najwięcej obserwacji to centralne, północne i północno ? wschodnie kwadraty. Rozpowszechnił się w południowo ? zachodniej części regionu, w miejscach występowania większych kompleksów leśnych. Sowę błotną stwierdzono nad Bzurą i Nerem.
Porównanie obu opracowań pokazuje duże różnice w rozpoznaniu rozmieszczenia sów, szczególnie tych najpospolitszych, puszczyka i uszatki. Wiąże się to raczej ze stosunkowo małej liczby obserwatorów w porównaniu do okresu późniejszego, niż z rzeczywistym brakiem tych gatunków. Ponadto jedne regiony, były bardziej atrakcyjne, a przez to częściej kontrolowane, niż inne. Rozmieszczenie sów z danych zebranych w ramach PAO prawie całościowo pokrywało się z tymi z ?Atlasu?? (1988). Generalnie różnice dało się zaobserwować u płomykówki, gdzie większość stanowisk z doliny Warty nie została potwierdzona oraz u sowy błotnej, której zazwyczaj pojedyncze pary (a w 1977 r. 5-6 par) lęgowe nad Bzurą w latach 1973-84 w ciągu kilkunastu lat przestały się tam lęgnąć.
W latach obecnych nie prowadzi się kompleksowych (regionalnych) badań nad tą grupą zwierząt. Informacje o obecności sów dla poszczególnych fragmentów województwa gromadzą osoby fizyczne, organizacje przyrodnicze, dyrekcje parków krajobrazowych oraz (dla rzadszych gatunków) Uniwersytet Łódzki. Na terenie regionu prowadzone były akcje, w ramach których rozwieszano budki lęgowe. Poza tym prowadzi się nieregularne i fragmentaryczne poszukiwania nowych stanowisk sów oraz aktualizuje się stare. Poszukiwania takie przeprowadzono m.in. wiosną 2006 r. w Sieradzu. Podczas jednokrotnego liczenia na pow. ok. 30 km2 pójdźkę słyszano na 6 ? 8 stanowiskach (z czego 1 było poza granicami administracyjnymi miasta). Stwierdzenia miały miejsce na obrzeżach miasta, tworzyły pierścień wokół niego, obejmowały osiedla domków jednorodzinnych i pobliskie pola, blokowisko, ogrody działkowe. Ptaki reagowały na wabienie głosem własnego gatunku oraz głosem puszczyka i płomykówki. W jednym przypadku sowa odezwała się bez wabienia. Podczas tych badań stwierdzono również uszatkę i puszczyka (ostatni tuż za granicą miasta). Ponadto na początku roku widziano w mieście płomykówkę (słyszaną również rok wcześniej w tym samym miejscu). W latach wcześniejszych uszatkę stwierdzano dodatkowo na 2 ? 3 stanowiskach, puszczyka i pójdźkę na 1. W Piotrkowie Trybunalskim pójdźka występuje na 5 stanowiskach. W trakcie prac nad atlasem ornitologicznym dla Łodzi stwierdzono 3 ? 4 stanowiska pójdźki. Ponadto dalsze, przypadkowe stwierdzenia dotyczą miejscowości położonych w dolinach rzek (inf. wł., niepubl.). Nie wiadomo, czy dane te świadczą o stabilnej (choć niedostatecznie rozpoznanej) populacji tego gatunku w naszym regionie. Wydaje się jednak, że pójdźka ograniczyła swe występowanie w porównaniu do lat wcześniejszych. Informacja taka ma szczególne znaczenie wobec wycofywania się pójdźki również z Polski zachodniej. Niemniej jednak gorzej przedstawia się sytuacja z płomykówką, która opuściła część (większość?) ze swych stanowisk. Występowała m.in. w prawie wszystkich kościołach otaczających zbiornik Jeziorsko. Obecnie nie jest tam stwierdzana. Sytuację pogorszyły powszechne remonty wież kościelnych i stosowane w nich ograniczenia (siatki, żaluzje). Pracownicy Dyrekcji Sieradzkich Parków Krajobrazowych prowadzili w 2005 r. poszukiwania płomykówki na terenie Parku Krajobrazowego Międzyrzecza Warty i Widawki. Obecność dużej ilości wypluwek znaleziono tylko w jednej miejscowości. Mimo uzyskiwania informacji (od pracowników nadleśnictwa Złoczew) o obecności płomykówki w określonych kościołach nie udało się potwierdzić jej występowania. Puszczyk i uszatka wydają się być niezagrożone. Występują wszędzie tam, gdzie utrzymywane są skupiska starych drzew. Największą stratą dla regionu jest utrata stanowisk lęgowych sowy błotnej. Były to jej jedyne stanowiska w centralnej Polsce.
Istotne informacje dla rozmieszczenia sów w Łodzi wniosły dane zbierane w ramach atlasu ornitologicznego dla tego miasta. Oprócz wspomnianych wcześniej 3 ? 4 stanowisk pójdźki w mieście zlokalizowano ok. 50 par puszczyka i 20 ? 25 par uszatki. (T. Janiszewski, inf. ustna). Informacje te mogą być niepełne ze względu na niedostateczne lustracje terenowe. Świadczą jednak o dużej liczebności i stabilności miejskich populacji dwóch najpospolitszych gatunków sów.
Pojedyncze stwierdzenia puchacza pochodzą z rez. Żądłowice z 1978 r. i rez. Konewka z 1998 r. w rejonie piotrkowskim (Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003). W kartotece łódzkiej prowadzonej przez Uniwersytet Łódzki znajdują się informacje na temat kilkunastu stwierdzeń sowy błotnej. Pomijając dolinę Bzury, gdzie w latach 70-tych sowa ta była lęgowa zaobserwowano ją również w Łodzi w 1979 r. Dwie obserwacje pochodzą znad Bzury z lat 80-tych, 2 znad zbiornika Jeziorsko i 1 z Łęczycy z lat 90-tych oraz 7 z ostatniego dziesięciolecia (4 znad Bzury, 2 znad Pilicy, 1 znad zb. Jeziorsko). W regionie stwierdzono także puszczyka uralskiego, który zastrzelony został w 2 poł. lat 80-tych k. miejscowości Lubień (piotrkowskie) (Z. Kołudzki, inf. ustna). Sóweczkę obserwowano 11.X.1996 r. k. Smardzewic pod Tomaszowem Mazowieckim (Ciach M., Furmanek M. 1998).
Na podstawie powyższych danych stwierdzić można, że aktualnie w granicach województwa łódzkiego lęgną się cztery gatunki sów. Nie jest to duża liczba w porównaniu do 9 gatunków lęgowych w kraju. Teren województwa leży jednak poza zasięgiem lęgowisk pozostałych, rzadszych gatunków. Na uwagę zasługuje fakt, że w pobliżu granicy w województwie świętokrzyskim nieregularnie lęgnie się puszczyk uralski. Być może i u nas znajdzie odpowiednie dla siebie warunki do gniazdowania.


Opracowanie: Sylwester Lisek




Sponsorzy projektu

Projekt dofinansowano ze środków:
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

oraz
Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie